Anticonceptiering NuvaRing: hoe hij werkt en wat de risico's zijn

Wat NuvaRing is

NuvaRing is een doorzichtige, buigzame ring met een buitendiameter van 54 millimeter. Per 24 uur geeft hij gemiddeld 0,120 mg etonogestrel, een progestageen, en 0,015 mg ethinylestradiol, een oestrogeen, af. Volgens de SmPC remt hij vooral de eisprong, net als de combinatiepil Microgynon, maar zonder dagelijkse tablet. NuvaRing heeft de afleverstatus UR (uitsluitend recept).

In de Geneesmiddeleninformatiebank staan nog acht ringen met dezelfde samenstelling en afgifte, ook UR, waaronder merkloze ringen onder de naam etonogestrel/ethinylestradiol. De ring is onderzocht bij vrouwen van 18 tot 40 jaar; onder de 18 zijn veiligheid en werkzaamheid niet vastgesteld. Dezelfde soort hormonen via de huid geeft de anticonceptiepleister Evra.

Zo brengt u de ring in en haalt u hem eruit

Was uw handen en controleer de houdbaarheidsdatum. Kies een prettige houding, bijvoorbeeld staand met één been omhoog, gehurkt of liggend. Druk de ring samen en duw hem hoog in de vagina tot hij comfortabel zit; de precieze plek maakt voor de werking niet uit. Voelt u hem, schuif hem dan voorzichtig iets verder.

Na drie weken haalt u de ring eruit op dezelfde weekdag en rond hetzelfde tijdstip als waarop u hem inbracht, door er een vinger achter te haken of hem tussen wijs- en middelvinger te nemen. Lukt dat niet terwijl u hem wel voelt, neem dan contact op met een arts. De gebruikte ring gaat in het zakje bij het huishoudelijk afval, niet in het toilet. Controleer tussendoor of hij er nog zit, bijvoorbeeld voordat u gaat vrijen en daarna.

Drie weken in, een week uit

De ring blijft drie weken onafgebroken zitten. Daarna volgt een ringvrije week, waarin meestal twee tot drie dagen na het verwijderen een bloeding begint. Na precies een week brengt u een nieuwe ring in, op dezelfde dag van de week, ook als de bloeding nog niet voorbij is.

Na een bevalling, miskraam of abortus volgt u het advies van de arts; de SmPC noemt een start in de vierde week na de bevalling. Voor de andere situaties vat de tabel samen wanneer u met de eerste ring begint.

De ring is eruit gegleden of te laat vervangen

De ring kan uit de vagina glijden, bijvoorbeeld als hij niet hoog genoeg zit, bij het verwijderen van een tampon, tijdens het vrijen of bij verstopping. Spoel hem af met koud tot lauw water, niet met heet water. Het vervolg hangt af van hoe lang hij eruit was en in welke week. Neem als extra bescherming een mannencondoom; een vrouwencondoom of pessarium is naast de ring niet goed te plaatsen.

Was de ring in de eerste week langer dan 3 uur uit en had u in de 7 dagen daarvoor gemeenschap, of had u gemeenschap in een te lange ringvrije week, dan is een zwangerschap mogelijk: neem contact op met een arts.

Doorringen en de bloeding verschuiven

Volgens de SmPC kunt u in uitzonderlijke gevallen de bloeding uitstellen door zonder ringvrije week meteen een nieuwe ring in te brengen; tussentijds bloedverlies of spotting kan dan voorkomen. Wie de bloeding blijvend op een andere dag wil laten beginnen, maakt de ringvrije week korter. Hoe korter die week, hoe groter de kans dat de bloeding uitblijft of dat u spotting krijgt.

Bewaren: in de koelkast of niet?

Zolang de ringen in de apotheek liggen, horen ze in de koelkast tussen 2 en 8 °C. Bij het meegeven zet de apotheek een afleverdatum op de verpakking. Thuis bewaart u de ring beneden 30 °C in de oorspronkelijke verpakking, ter bescherming tegen licht en vocht, en brengt u hem in binnen 4 maanden na de afleverdatum en vóór de houdbaarheidsdatum, welke datum het eerst komt.

Trombose en andere risico's

Middelen met een oestrogeen en een progestageen, zoals deze ring, maken een bloedstolsel in een ader waarschijnlijker. De bijsluiter rekent per 10.000 vrouwen per jaar met ongeveer 2 gevallen zonder zo'n middel, 5 tot 7 bij een combinatiepil met levonorgestrel, norethisteron of norgestimaat en 6 tot 12 bij NuvaRing; de onderzoeken naar de ring spreken elkaar deels tegen. Het risico is het grootst in het eerste jaar en blijft kleiner dan tijdens een zwangerschap of na een bevalling.

De kans stijgt bij een BMI boven 30, langdurig stilliggen of een grote operatie, hogere leeftijd en trombose op jonge leeftijd in de familie. Ook hartinfarct en beroerte komen vaker voor, vooral bij roken, hoge bloeddruk, diabetes en migraine. Een veneuze trombose loopt in 1 tot 2 procent van de gevallen dodelijk af.

Wanneer u met spoed medische hulp inschakelt

Wijzen de klachten op een beroerte of hartinfarct, bel dan 112. Bij de overige klachten neemt u met spoed contact op met uw huisarts, of 's avonds, 's nachts en in het weekend met de huisartsen-spoedpost in uw regio, en zegt u dat u een hormoonring gebruikt.

Klachten die volgens de SmPC op een bloedstolsel kunnen wijzen:

• een gezwollen, pijnlijk, warm of rood been: mogelijk een trombosebeen;
• plotselinge kortademigheid, hoesten, soms met bloed, scherpe pijn op de borst of een snelle hartslag: mogelijk een longembolie;
• plotselinge zwakte of een doof gevoel aan één kant van het lichaam, moeite met praten of zien, of een plotselinge hevige hoofdpijn: mogelijk een beroerte;
• een drukkend of beklemmend gevoel op de borst dat uitstraalt naar arm of kaak, met zweten of misselijkheid: mogelijk een hartinfarct;
• wazig zien of plotseling slechter zien: mogelijk een afgesloten bloedvat in het oog.

Bloeddruk en onderzoek voordat u begint

Ook voor NuvaRing schrijft de SmPC voor dat vóór de start, en bij hervatten na een onderbreking, uw eigen en uw familiaire medische voorgeschiedenis worden nagevraagd en een zwangerschap wordt uitgesloten. Verder moet de bloeddruk worden gemeten en moet een lichamelijk onderzoek worden uitgevoerd, gericht op de contra-indicaties en waarschuwingen. Ontstaat tijdens het gebruik een aanhoudend en klinisch relevant verhoogde bloeddruk, dan stopt u uit voorzorg met de ring.

Op afstand meet niemand uw bloeddruk en is er geen lichamelijk onderzoek; de vragenlijst neemt die plaats niet in. De arts kan om een recente bloeddrukmeting vragen, u naar uw huisarts verwijzen of de aanvraag afwijzen.

Wanneer de ring niet geschikt is

Bij een verzakking van de baarmoederhals, de blaas of de endeldarm, of bij ernstige verstopping kan de ring moeilijk in te brengen zijn of eruit vallen. Wie diabetes, de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa heeft, of eerder pigmentvlekken in het gezicht (chloasma) kreeg, gebruikt de ring met extra voorzichtigheid.

De SmPC sluit gebruik uit bij:

• trombose of longembolie, nu of in het verleden, een aangeboren of verworven stollingsneiging zoals factor V Leiden, of een grote operatie met langdurig stilliggen;
• een doorgemaakt of bestaand hartinfarct, angina pectoris, beroerte of TIA, of een verhoogde neiging tot stolsels in slagaders;
• migraine met aura (focale neurologische verschijnselen) in de voorgeschiedenis;
• één ernstige risicofactor, zoals diabetes met vaatschade, zeer hoge bloeddruk of een ernstige vetstofwisselingsstoornis, of een optelsom van risicofactoren met een hoog risico;
• een alvleesklierontsteking door sterk verhoogde triglyceriden, nu of in het verleden;
• een ernstige leverziekte zolang de leverwaarden afwijken, of een levertumor, nu of eerder;
• een (vermoede) hormoongevoelige kwaadaardige aandoening van borst of geslachtsorganen;
• vaginaal bloedverlies waarvan de oorzaak niet bekend is, of overgevoeligheid voor een bestanddeel;
• gebruik van de hepatitis C-combinaties ombitasvir/paritaprevir/ritonavir met dasabuvir, glecaprevir/pibrentasvir of sofosbuvir/velpatasvir/voxilaprevir.

Bijwerkingen

In het klinische onderzoek werden hoofdpijn, vaginale infecties en vaginale afscheiding het vaakst gemeld, door 5 tot 6 procent van de vrouwen. Zelden is de ring per ongeluk in de urinebuis terechtgekomen; denk daaraan bij klachten die op een blaasontsteking lijken.

Depressie en een neerslachtige stemming komen voor bij hormonale anticonceptie en kunnen ernstig zijn, met een verhoogd risico op suïcidaal gedrag. Merkt u sombere gevoelens of stemmingswisselingen, ook vlak na de start, neem dan contact op met een arts. Denkt u aan zelfdoding? Bel 24/7 gratis en anoniem 113 of chat via 113.nl. Bij levensgevaar: bel 112.

De tabel geeft een selectie uit de SmPC; de volledige lijst staat in de bijsluiter.

Middelen die de werking beïnvloeden

Geneesmiddelen en kruidenmiddelen die leverenzymen activeren, kunnen de bescherming tot 4 weken na het stoppen ervan verminderen. Bij een korte behandeling gebruikt u daarnaast een mannencondoom, tot 28 dagen na de laatste dosis; loopt die behandeling door na de drie ringweken, dan brengt u de volgende ring in zonder ringvrije week. Bij langdurig gebruik wordt een methode zonder hormonen aangeraden.

Middelen die u in de vagina gebruikt, zoals schimmelmiddelen, antibiotica en glijmiddel, zijn in verband gebracht met het breken van de ring. De ring kan de spiegel van lamotrigine verlagen en die van ciclosporine verhogen.

De werking kan volgens de SmPC onder meer afnemen door:

• fenytoïne, fenobarbital, primidon, carbamazepine, rifampicine en bosentan;
• mogelijk ook oxcarbazepine, topiramaat, felbamaat en griseofulvine;
• mogelijk ook sommige hiv-middelen, zoals ritonavir en efavirenz, en producten met sint-janskruid.

Zwangerschap, borstvoeding en een kinderwens

Tijdens een zwangerschap gebruikt u de ring niet; blijkt u zwanger, haal hem dan uit. Oestrogenen kunnen de melkproductie verminderen, daarom wordt de ring in het algemeen pas aangeraden als u volledig gestopt bent met borstvoeding. Bij een kinderwens adviseert de SmPC na het stoppen een eerste natuurlijke menstruatie af te wachten; dan is de uitgerekende datum makkelijker te bepalen.

Beginnen of doorgaan met de ring: de beoordeling

Wilt u met de ring beginnen of gebruikt u hem al langer, dan vult u een medische vragenlijst in, die ook naar uw huidige medicijnen vraagt. Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen (PWZ-nummer 3211301), beoordeelt de aanvraag. U spreekt de arts niet via video of telefoon; heeft hij vragen, dan stelt hij die schriftelijk in de chat in uw account.

Valt de beoordeling positief uit, dan schrijft de arts het recept uit. U ontvangt het recept als pdf per e-mail. Of het medicijn wordt meegegeven, beslist de apotheker.

Wat kost het?

Of het medicijn wordt vergoed, hangt af van het medicijn en van uw zorgverzekering. Vraag het uw apotheek of zorgverzekeraar. U betaalt deze beoordeling zelf; wij declareren niet bij uw zorgverzekeraar. Hoeveel de beoordeling kost, toont de knop om de aanvraag te starten. Een overzicht van pil, ring en pleister staat op de pagina over anticonceptie.