Erectieproblemen bij hoge bloeddruk, diabetes of een hartaandoening: wat het betekent voor behandeling en controle

Waarom bloedvaten en erectie zo nauw samenhangen

Een erectie ontstaat doordat bloed naar de zwellichamen van de penis stroomt en daar blijft. Dat vraagt gezonde, soepele kleine bloedvaten en goed werkende zenuwen. Hoge bloeddruk, diabetes, een verhoogd cholesterol en roken tasten juist die bloedvaten aan; bij diabetes kunnen ook de zenuwen beschadigd raken.

Omdat de bloedvaten in de penis klein zijn, merken mannen daar problemen soms eerder dan klachten aan het hart. De Europese urologische richtlijn ziet erectieproblemen daarom als een mogelijk vroeg signaal van hart- en vaatziekte. Een middel dat de erectie verbetert, verandert niets aan de bloedvaten. Laat bij nieuwe klachten uw bloeddruk, bloedsuiker en cholesterol controleren bij uw huisarts, ook als u al onder behandeling bent en ook als het middel goed werkt.

Bij hoge bloeddruk

Een goed behandelde, stabiele hoge bloeddruk is meestal geen beletsel voor een middel uit deze groep. Een hoge bloeddruk die niet behandeld wordt, is dat wel: die laat u eerst meten en behandelen, omdat het risico voor hart en bloedvaten dan niet goed in te schatten is. Vermeld in de vragenlijst een recente bloeddrukwaarde als u die heeft.

Sildenafil, tadalafil en vardenafil verlagen de bloeddruk zelf een beetje. Bij de meeste bloeddrukverlagers heeft dat weinig gevolgen, maar wie meerdere bloeddrukmiddelen gebruikt of daarnaast een alfablokker zoals doxazosine of tamsulosine, kan duizelig worden, vooral bij het opstaan. Is uw bloeddruk lager dan 90/50 mmHg, dan vallen deze middelen af.

Sommige bloeddrukverlagers kunnen de erectie zelf beïnvloeden. Stop daar nooit op eigen houtje mee. Heeft u de indruk dat de klachten begonnen na een nieuw middel, bespreek dan met uw huisarts of een ander middel mogelijk is.

Bij diabetes

Bij mannen met diabetes komen erectieproblemen vaker en op jongere leeftijd voor, omdat zowel de bloedvaten als de zenuwen een rol spelen. Middelen uit deze groep kunnen dan ook helpen, al is het effect soms minder sterk dan bij mannen zonder diabetes. Dat is geen reden om er niet aan te beginnen, wel om de verwachtingen realistisch te houden.

Een goede instelling van de bloedsuiker, bewegen, stoppen met roken en een gezond gewicht ondersteunen de behandeling en de bloedvaten tegelijk. Vermeld welke diabetesmedicijnen u gebruikt en wanneer uw waarden voor het laatst zijn gecontroleerd. Uw huisarts kan daarnaast andere oorzaken laten onderzoeken, zoals een lage testosteronwaarde. Gebruikt u het middel naar verwachting vaak, dan kan de arts de dagelijkse lage dosis tadalafil overwegen.

Bij een hartaandoening: duidelijke grenzen

Hier gaat het niet om voorzichtigheid, maar om grenzen. Gebruikt u nitraten, dan zijn deze middelen uitgesloten, ongeacht de vorm: ook een spray of tabletje onder de tong dat u maar af en toe nodig heeft, telt mee. Hetzelfde geldt voor riociguat, voor een hartinfarct of beroerte die minder dan zes maanden geleden plaatsvond, voor een ernstige leveraandoening, voor een bloeddruk onder 90/50 mmHg, voor een erfelijke netvliesziekte als retinitis pigmentosa en voor eerder plotseling zichtverlies in één oog door NAION.

Instabiele angina pectoris of ernstig hartfalen vragen om een persoonlijk gesprek met uw cardioloog of huisarts. Uw belastbaarheid laat zich niet via een vragenlijst inschatten.

Ook los daarvan geldt: seks is een lichamelijke inspanning. Krijgt u bij traplopen of stevig wandelen pijn op de borst of wordt u erg kortademig, laat dan eerst uw hart onderzoeken. Bij een stabiele hartaandoening met een goede belastbaarheid en zonder nitraten kan een middel uit deze groep wel passen; dat beoordeelt de arts aan de hand van uw gegevens.

Wat de arts van u wil weten

Bij deze aandoeningen gaat de afweging minder over welke werkzame stof het wordt en meer over uw medicijnen en uw belastbaarheid. Noem in de vragenlijst al uw diagnoses en alle medicijnen met naam en sterkte, ook die u niet dagelijks gebruikt, zoals een spray tegen pijn op de borst. Vermeld recente uitslagen van bloeddruk, bloedsuiker en cholesterol als u die heeft, en of en wanneer u een hartinfarct, beroerte of hartoperatie heeft gehad.

De lijst vraagt verder naar instabiele angina of ernstig hartfalen, naar alfablokkers, naar plotseling zichtverlies in één oog of retinitis pigmentosa en naar eerdere ervaring met zo'n middel. De arts kan om een uitslag of een brief van uw specialist vragen, een lagere startdosis kiezen of afwijzen en u naar uw eigen arts verwijzen. Wees liever te uitvoerig dan te kort: ontbrekende gegevens leiden eerder tot een afwijzing.

Recept, apotheek en uw eigen behandelaars

Alles verloopt op schrift; een videoconsult, telefonisch spreekuur of chat hoort er niet bij. De aanvraag wordt gelezen door lek. Damian Wojno; zijn PWZ-nummer is 3211301 en hij staat niet in het Nederlandse BIG-register. Keurt hij de aanvraag goed, dan komt het recept als PDF in uw mailbox. Met een afdruk en een geldig identiteitsbewijs gaat u naar de apotheek. Gebruikt u meerdere medicijnen, kies dan bij voorkeur de apotheek die uw medicatieoverzicht kent, zodat wisselwerkingen worden opgemerkt. Of er wordt afgeleverd, bepaalt de apotheker, die ook kan doorvragen. Daar rekent u het geneesmiddel af, apart van de beoordeling.

Laat uw huisarts en, als u die heeft, uw cardioloog weten dat u het middel gebruikt. Krijgt u na inname pijn op de borst, bel dan 112 en vertel de hulpverleners wat u heeft genomen, omdat nitraten dan niet gegeven mogen worden. Ook bij een erectie die na vier uur nog niet is verdwenen, of bij plotseling slechter zien, zoekt u spoedhulp.