Citalopram: werking, bijwerkingen en dosering

Waarvoor wordt citalopram gebruikt?

Citalopram wordt gebruikt bij een depressieve stoornis en bij paniekstoornis met of zonder pleinvrees. De arts schrijft het voor wanneer de klachten ernstig genoeg zijn of lang genoeg duren om medicamenteuze behandeling te rechtvaardigen, meestal naast gesprekken of andere psychologische behandeling. Citalopram remt de heropname van serotonine in de hersenen, waardoor er meer van deze boodschapperstof beschikbaar blijft op de plaats waar zenuwcellen met elkaar communiceren. Wat dat precies betekent voor stemming en angst is niet volledig opgehelderd; wel is duidelijk dat het effect niet meteen intreedt. In de eerste week verandert er voor de meeste mensen weinig aan de stemming, terwijl bijwerkingen juist dan het duidelijkst zijn. Citalopram is geen slaapmiddel, geen kalmeringsmiddel voor incidenteel gebruik en werkt niet bij eenmalige inname. De behandeling hoort bij een gestelde diagnose en bij afspraken over duur en evaluatie.

Bijwerkingen van citalopram

Vaak gemeld worden misselijkheid, een droge mond, transpireren, slaperigheid of juist slecht slapen, hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid, verminderde eetlust en seksuele klachten zoals minder zin of een moeizaam orgasme. Veel van deze klachten zijn het sterkst in de eerste twee weken en nemen daarna af; seksuele klachten kunnen aanhouden en zijn een van de belangrijkste redenen om met de arts te overleggen. Bij ouderen komt een te laag natriumgehalte in het bloed voor, wat zich uit als verwardheid, spierzwakte of vallen. Belangrijk om te weten: aan het begin van de behandeling en na elke verandering van de dosering kunnen onrust, angst en gedachten aan zelfdoding tijdelijk toenemen, het duidelijkst bij mensen voor het 25e levensjaar. Extra alertheid van uzelf en van uw naasten is in die periode nodig; neem bij zulke gedachten meteen contact op met uw arts of met de huisartsenpost. Citalopram kan het hartritme beïnvloeden, wat de maximumdosering bepaalt.

Dosering en inname

Citalopram wordt eenmaal per dag ingenomen, met of zonder voedsel, op een vast tijdstip. Volgens de productinformatie is de gebruikelijke dosering voor volwassenen 20 mg per dag; de arts kan die zo nodig verhogen tot maximaal 40 mg per dag. Voor mensen boven de 65 jaar en bij een verminderde leverfunctie geldt een lagere maximumdosering van 20 mg per dag. Die maxima zijn er niet voor niets: citalopram verlengt de zogeheten QT-tijd op het hartfilmpje, en dat effect is dosisafhankelijk. Bij paniekstoornis wordt vaak met een lagere startdosering begonnen, omdat de angst in de eerste dagen kan toenemen. Verwacht niet meteen resultaat: op de stemming is een effect meestal pas na twee tot vier weken merkbaar en de volledige werking wordt pas na enkele weken beoordeeld. Vergeet u een dosis, neem die dan alsnog op dezelfde dag; is het al bijna tijd voor de volgende, sla de vergeten dosis dan over en neem nooit een dubbele dosis.

Is citalopram receptplichtig?

Ja. Citalopram heeft in Nederland de status UR: uitsluitend op recept. Bij drogist of supermarkt is het niet verkrijgbaar en zonder beoordeling door een arts wordt het niet verstrekt. De reden is inhoudelijk: de diagnose moet zijn gesteld, de dosering hangt af van leeftijd, leverfunctie en andere geneesmiddelen vanwege het effect op het hartritme, en de eerste weken van de behandeling vragen om begeleiding. Citalopram valt in Nederland niet onder de Opiumwet, maar is wel een middel dat niet zomaar gestart of gestaakt hoort te worden. Gebruikt u het al en wilt u dezelfde behandeling voortzetten, dan kan een arts op basis van uw bestaande diagnose en dosering een herhaalrecept beoordelen. Wij zijn geen apotheek en leveren geen geneesmiddelen: wij beoordelen een aanvraag en verstrekken bij goedkeuring een document. Het middel zelf haalt u daarmee bij elke apotheek in Nederland.

Prijs en vergoeding

Citalopram is een oud middel dat als generiek geneesmiddel beschikbaar is, waardoor de prijs per doosje in de regel laag ligt; de apotheek rekent dat met u af, wij niet. Het middel is opgenomen in het geneesmiddelenvergoedingssysteem, zodat de kosten in beginsel vanuit het basispakket worden vergoed. Kiest u een variant boven de vergoedingslimiet, dan betaalt u het verschil zelf. Houd er verder rekening mee dat vergoede geneesmiddelen eerst ten laste komen van het verplicht eigen risico, in 2026 385 euro per jaar, tenzij u dat al heeft verbruikt. Uw zorgverzekeraar kan daarnaast een voorkeursmiddel aanwijzen; de apotheek legt u dat uit. Onze eigen dienst brengt hier niets bij: wij beoordelen antidepressiva op dit moment niet online, dus voor dit middel betaalt u ons niets.

Wisselwerkingen en alcohol

De belangrijkste wisselwerkingen van citalopram lopen langs twee lijnen. De eerste is het hartritme: citalopram mag niet worden gecombineerd met andere geneesmiddelen die de QT-tijd verlengen, waaronder bepaalde antipsychotica, sommige antibiotica en middelen tegen ritmestoornissen. In de samenvatting van de productkenmerken is dat een contra-indicatie en geen kwestie van extra controle. Om dezelfde reden mag citalopram niet worden gebruikt bij een bekende verlenging van de QT-tijd of bij een aangeboren lang-QT-syndroom. De tweede is serotonine: samen met MAO-remmers is citalopram gecontraindiceerd, en bij combinatie met tramadol, triptanen, lithium, andere antidepressiva of sint-janskruid bestaat kans op het serotoninesyndroom, met onrust, transpireren, spiertrekkingen en verwardheid. Ontstekingsremmers zoals ibuprofen of naproxen, acetylsalicylzuur en antistollingsmiddelen verhogen samen met een SSRI de kans op bloedingen, vooral in maag en darm. Meld daarom alle middelen die u gebruikt, ook zelfzorgmiddelen en kruidenpreparaten. Alcohol is niet absoluut verboden, maar wordt afgeraden: het versterkt slaperigheid en duizeligheid, verergert somberheid en maakt het beeld onduidelijk in de fase waarin de arts het effect van de behandeling beoordeelt.

Zwangerschap en borstvoeding

Meld het aan uw arts wanneer u zwanger bent, zwanger wilt worden of borstvoeding geeft, ook wanneer u citalopram al langer gebruikt. Gepubliceerde gegevens over meer dan tweeduizend vijfhonderd zwangerschappen wijzen niet op aangeboren afwijkingen of op schade bij de pasgeborene, maar citalopram wordt in de zwangerschap alleen gebruikt wanneer dat echt nodig is en na een zorgvuldige afweging van voordeel en risico. Stop niet abrupt: een onbehandelde depressie is in de zwangerschap zelf ook een risico.

Wordt het middel tot in de laatste fase van de zwangerschap gebruikt, dan wordt de baby na de geboorte extra gecontroleerd. Beschreven zijn onder meer moeite met ademhalen, blauw zien, ademstilstand, stuipen, een onstabiele lichaamstemperatuur, drinkproblemen, braken, een lage bloedsuiker, te hoge of te lage spierspanning, trillen, prikkelbaarheid, aanhoudend huilen en sufheid; meestal beginnen die klachten binnen een dag na de bevalling. Gebruik van een SSRI laat in de zwangerschap wordt in onderzoek in verband gebracht met een hogere kans op aanhoudende hoge bloeddruk in de longen van de pasgeborene: ongeveer vijf gevallen per duizend zwangerschappen tegenover een tot twee per duizend in de algemene bevolking. Ook is er iets vaker bloedverlies na de bevalling gezien bij gebruik in de laatste maand voor de geboorte.

Citalopram komt in kleine hoeveelheden in de moedermelk terecht. Of u borstvoeding kunt geven, beoordeelt uw arts per situatie. Voor deze afweging is een schriftelijke beoordeling op afstand niet de juiste route: bespreek het met uw huisarts, verloskundige of behandelaar.

Ervaringen met citalopram

Ervaringen lopen sterk uiteen en voorspellen niet wat u zelf zult merken. Vaak beschreven wordt dat de eerste twee weken het zwaarst zijn, met misselijkheid, onrust en slecht slapen, en dat pas daarna rust en ruimte terugkeren. Anderen merken vooral afvlakking: minder somberheid, maar ook minder intensiteit in andere gevoelens. Seksuele bijwerkingen worden vaak genoemd en even vaak niet besproken met de arts, terwijl daar meestal wel iets aan te doen is. Ook de afbouwperiode komt veel terug in verhalen, met tintelingen en duizeligheid bij te snel verminderen. Individuele verhalen op fora zijn geen bewijs: mensen met een uitgesproken ervaring schrijven vaker dan mensen bij wie het middel rustig zijn werk deed, en diagnose, dosering en andere geneesmiddelen verschillen per persoon. Gebruik ervaringen hooguit om te bedenken welke vragen u wilt stellen, niet om zelf uw dosering te veranderen.

Kom je aan van citalopram?

Gewichtstoename komt bij citalopram voor, maar is minder uitgesproken dan bij sommige andere antidepressiva en verloopt bij de meeste mensen geleidelijk. In het begin van de behandeling zien sommigen juist het tegenovergestelde, doordat misselijkheid en verminderde eetlust de eerste weken de overhand hebben. Op langere termijn spelen twee dingen mee die weinig met het middel zelf te maken hebben: bij herstel van een depressie keert de eetlust terug die tijdens de klachten was verdwenen, en verandering van activiteit en slaappatroon werkt door in het gewicht. Merkt u een duidelijke toename, bespreek dat dan met uw arts in plaats van zelf te minderen of te stoppen. Meestal is er iets te doen aan voeding en beweging, en soms is een ander middel of een andere dosering een optie. Een plotselinge, sterke gewichtsverandering of vochtvasthouden hoort altijd te worden beoordeeld en is geen gewone bijwerking om af te wachten.

Stoppen met citalopram

Stoppen doet u altijd in overleg met uw arts en vrijwel nooit ineens. Bij abrupt staken kunnen onttrekkingsverschijnselen optreden: duizeligheid, tintelingen of stroomstootgevoelens, misselijkheid, prikkelbaarheid, slecht slapen en levendige dromen. Die verschijnselen zijn meestal tijdelijk, maar kunnen hinderlijk zijn en worden regelmatig verward met terugkeer van de depressie. Daarom wordt de dosering in stappen verlaagd, met tussenpozen die de arts afstemt op hoe lang u het middel gebruikte en hoe u op elke stap reageert; bij hardnekkige klachten zijn kleinere stappen mogelijk, waarbij de apotheek kan meedenken over passende sterktes. Belangrijk is ook het moment: een behandeling wordt in de regel niet direct na herstel gestaakt, omdat voortzetting gedurende enige tijd de kans op terugval verkleint. Stopt u zelf omdat u bijwerkingen niet verdraagt, meld dat dan alsnog, zodat een alternatief kan worden besproken.

Waarom wij citalopram niet online beoordelen

Wij beoordelen antidepressiva op dit moment niet online, ook niet als voortzetting van een behandeling die uw eigen arts al heeft ingesteld. Er valt op deze pagina dus niets te bestellen en u betaalt ons niets. Dat komt door de aard van onze dienst: wij werken met een schriftelijke vragenlijst die een arts asynchroon beoordeelt, zonder videoconsult en zonder telefonisch gesprek. Bij een middel waarvan de dosering wordt bijgestuurd op stemming, slaap en bijwerkingen hoort die bijsturing bij een behandelaar die u kent en kan spreken. Een eerste instelling hoort sowieso in handen van uw eigen behandelaar. Gebruikt u citalopram al en raakt uw voorraad op, neem dan tijdig contact op met uw huisarts of uw behandelend psychiater; stop niet op eigen initiatief, want abrupt staken kan onttrekkingsverschijnselen geven. Bij acute somberheid of gedachten aan zelfdoding is dit niet de juiste route en neemt u meteen contact op met uw huisarts of de huisartsenpost.

Bijsluiter en betrouwbare bronnen

De officiële bijsluiter en de volledige productinformatie vindt u in de geneesmiddeleninformatiebank van het CBG-MEB. Publieksinformatie in begrijpelijke taal staat op apotheek.nl, de site van apothekersorganisatie KNMP. Het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft indicaties, doseringen, maximumdoseringen en waarschuwingen zoals zorgverleners die gebruiken; daar staat ook de achtergrond bij het effect op de QT-tijd. Lees de bijsluiter voor het eerste gebruik en opnieuw bij elke verandering van de dosering: daarin staan de volledige lijst met bijwerkingen, de combinaties die niet samengaan en de instructies bij een vergeten dosis. Twijfelt u over een klacht of over een combinatie met een ander middel, dan kunt u daarvoor zonder afspraak terecht bij elke apotheek. Vermoedt u een bijwerking, dan kunt u die zelf melden bij Bijwerkingencentrum Lareb. Deze pagina is een samenvatting op hoofdlijnen en vervangt de bijsluiter niet.

Wie heeft deze informatie gecontroleerd?

Deze pagina is opgesteld door de medische redactie van MEDINOW Sp. z o.o. en inhoudelijk gecontroleerd door lek. Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen, PWZ-nummer 3211301. Onze arts is niet ingeschreven in het Nederlandse BIG-register en werkt op grond van zijn Poolse bevoegdheid binnen het Europese kader voor grensoverschrijdende zorg. Datum van laatste controle: 29 augustus 2026. Wij verkopen geen geneesmiddelen en zijn geen apotheek: wij beoordelen een medische aanvraag en verstrekken bij goedkeuring een document. Het geneesmiddel zelf haalt u bij elke apotheek. Deze informatie is algemeen van aard, houdt geen rekening met uw persoonlijke situatie en vervangt geen beoordeling door een arts. Bij spoed belt u 112; met dringende vragen buiten kantooruren neemt u contact op met de huisartsenpost. Bij gedachten aan zelfdoding is er dag en nacht hulp via 113 Zelfmoordpreventie, telefoonnummer 0800-0113.